Bultrugboerderijen
De rietgedekte boerderijen met hun hoge, ronde daken worden bultrugboerderijen genoemd. Onder het dak lag het hooi, dat droog moest blijven in het natte land.
Home›De geschiedenis van Giethoorn
Dorpsgids
De geschiedenis van Giethoorn
Van turfgravers en geitenhoorns tot het bruggendorp waar de hele wereld naartoe komt. Zo is Giethoorn ontstaan.
Rond 1230
Gesticht door turfgravers
Giethoorn ontstond rond 1225 tot 1230, toen kolonisten zich vestigden in het veengebied ten noorden van het huidige Zwolle. Ze leefden van turfwinning: het veen werd afgegraven, gedroogd en als brandstof verkocht.
Door het graven ontstonden de plassen en sloten die het dorp nu kenmerken. De turf werd per boot afgevoerd, en zo werd het water de belangrijkste weg. Dat is het tot vandaag gebleven: veel huizen zijn alleen over het water of via een bruggetje bereikbaar.
- Turfwinning vanaf de dertiende eeuw
- Dorpsgracht van ongeveer 4,5 kilometer
- Meer dan 176 bruggen
Waar komt de naam vandaan?
Volgens de overlevering vonden de eerste bewoners bij het graven grote aantallen geitenhoorns, overblijfselen van een oude overstroming. Ze noemden hun nederzetting Geytenhorn, wat later Giethoorn werd.
Rond 1750 raakte het veen grotendeels uitgeput en schakelden de bewoners over op veeteelt. Het hooi en het vee gingen per punter over het water, een platte houten boot die je hier nog steeds ziet. De rietteelt in de omliggende moerassen leverde het dak voor de boerderijen.
Wat je nu nog ziet
Sporen van de geschiedenis
Punters
De platte houten boot waarmee hooi, vee en mensen over het water gingen. Punterwerf Wildeboer aan de Beulakerweg 48 bouwt ze sinds 1890.
Houten bruggen
Meer dan 176 bruggen verbinden de eilandjes van het dorp. Ze zijn hoog genoeg voor een punter en horen bij het beeld van Giethoorn.
Zuidervermaning
De doopsgezinde kerk aan het Binnenpad uit 1871, rijksmonument en het enige torentje van het dorp. De doopsgezinde gemeente bestaat al sinds 1551.
Dorpskerk uit 1645
De Protestantse kerk aan de Beulakerweg 80 is het oudste kerkgebouw van het dorp.
Drie tjaskers
Kleine houten veenmolentjes die water verplaatsten. In Giethoorn staan er nog drie.
Giethoorn in cijfers
Het dorp van nu
2.865 inwonersStand 2023. Giethoorn is een gewoon woondorp: de meeste huizen aan de gracht zijn bewoond.
176+ bruggenMeer bruggen dan in menige stad, bijna allemaal van hout.
Gemeente tot 1973Giethoorn was een zelfstandige gemeente tot 1973. Nu hoort het bij de gemeente Steenwijkerland.
Beschermd dorpsgezichtDe kern van het dorp is een beschermd dorpsgezicht, zodat het beeld van water, riet en bruggen bewaard blijft.
Fanfare, 1958
In 1958 nam Bert Haanstra in Giethoorn de komedie Fanfare op. De film over twee rivaliserende dorpsfanfares werd een van de best bezochte Nederlandse films en zette het dorp op de kaart. Wie de film kent, herkent de gracht, de bruggen en de punters nog steeds.
Sindsdien is Giethoorn uitgegroeid tot een van de bekendste dorpen van Nederland, met bezoekers uit heel de wereld. Grand Café Fanfare aan het Binnenpad 68 dankt zijn naam aan de film.
Zie hoe men hier leefde
Museum ’t Olde Maat Uus aan het Binnenpad 52 is een authentieke Gieterse boerderij met vissershuisje, boothuis, film en audiotour. Entree € 7,50, kinderen € 2,50.
Vragen over de geschiedenis
Hoe oud is Giethoorn?
Het dorp ontstond rond 1225 tot 1230, toen turfgravers zich in het veengebied vestigden.
Waarom heet Giethoorn Giethoorn?
Naar de geitenhoorns die de eerste bewoners bij het graven vonden: Geytenhorn werd Giethoorn.
Waarom heeft Giethoorn zoveel water?
Door de turfwinning. Het afgegraven veen liet plassen en sloten achter, en de turf werd per boot afgevoerd. Daarna bleef het water de belangrijkste weg.
Hoeveel bruggen heeft Giethoorn?
Meer dan 176, bijna allemaal van hout.
Wonen er nog mensen in Giethoorn?
Ja, ongeveer 2.865 (2023). De huizen aan de gracht zijn bewoond, dus houd afstand van tuinen en steigers.
Vaar door 800 jaar geschiedenis
Huur een fluisterboot en volg de route langs de oudste boerderijen en bruggen van het dorp.